Ein erfaren klatrar fall omlag 15 meter då eit laust fjellstykkje trefte klatretauet og kutta det. Ulykken på Kolsås i Bærum har sett søkelyset på faren ved lause steinar i populære friluftsområde nært Oslo.
Fjellklatring i populært område endar i alvorleg ulykke
Det var måndag i påskeveka at ein erfaren klatrar fall frå omlag 15 meters høgde i klatrefeltet Nedre Sydstup på Kolsås i Bærum. Ulykken skjedde i det klatraren blei firt ned, då eit steinbrot losna og trefte klatretauet, som dermed blei kutta. Klatretauet er det viktigaste sikkerheitsutstyret for ein klatrar, og utan det blei fallet uunngåeleg alvorleg.
Den skadde blei raskt frakta til sjukehus med redningshelikopter. Politiet opplyser at personen er utanfor livsfare, men skadane var alvorlege. To andre personar fekk lettare skadar i same hending.
Det er uvanleg med slike ulykker, seier Odd Magne Øgreid, leiar for sikkerheitskomiteen i Noregs klatreforbund, som no har starta ei grundig granskning av kva som gjekk gale. Vitne er avhøyrde, men den skadde kan ikkje snakkast med på grunn av helsetilstanden.
Lause steinar ein kjent risiko tidleg på våren
Klart vårver og fine utfartsdagar har lenge trekt mange til Kolsås, eit av dei mest populære klatreområda i Oslo-området.
Det har vore klatra her i fleire tiår, men det er òg kjent at delar av fjellet kan vere ustabilt, særleg etter vinteren.
– Det er alltid ein risiko for lause steinar når ein klatrar ute i naturen, seier Øgreid. Han peikar på at dei kalde vintermånadane kan svekke fjellet, og at våren ofte er ei tid for ekstra varsemd.
Emil Ohlsson, dagleg leiar i Kolsås Klatreklubb, stadfestar at det finst lause fjellmassar i området, men ikkje i form av store ras. – Det vil alltid vere noko laust fjell, og det kan ein aldri verne seg hundre prosent mot, fortel han.
Ingen sperringar, men meir merksemd etterlyst
Right now, kolsås Klatreklubb gir ut guidebøker som blant anna minner om at fjellet kan vere ustabilt, særleg tidleg på året. Klubben anbefaler bruk av hjelm og at klatrarar er ekstra obs på skredfare og lause steinar.
Til tross for risikoen meiner ikkje klubben at området bør bli avstengt. – Det er ein etablert klatrestad med mange brukarar. Å stengje området er ikkje vanleg praksis og kan gå ut over friluftsaktiviteten i regionen, seier Ohlsson.
Point is, ulykken har likevel ført til ein diskusjon om korleis ein kan betre tryggleiken i populære friluftsområde nær byane, særleg der mange er uerfarne klatrarar eller turistar som ikkje kjenner terrenget.
Klatring i Noreg – mellom friluftsliv og risiko
Klatring har blitt ein stadig meir populær aktivitet i Noreg, med fleire som søker naturen for både trening og rekreasjon. Noreg har mange gode klatrestader, både i fjellet og nær byane. Likevel er det alltid ein risiko knytt til utandørs klatring, særleg i terreng med lause steinar og vekslande vêrforhold.
Det norske klatreforbundet jobbar kontinuerleg med å utvikle sikkerheitsrutinar og informere klatrarar om farar. Likevel kan ulykker som denne på Kolsås skje, og dei minner om kor viktig det er å vere føre var.
Klare retningslinjer, med fokus på sikring og observasjon av terrenget, er med på å redusere farane. Men det er også personleg ansvar som tel. Mange turistar eller uerfarne kan undervurdere risikoane ved å klatre på ustabile fjellparti.
Dette har òg økonomiske sider. Klatring og friluftsliv bidreg til lokal verdiskaping gjennom turisme, utstyrssal og aktivitetsarrangement. Men alvorlege ulykker kan skape negative ringverknader for områda, med krav om strengare reguleringar eller redusert bruk.
For politiet og redningsetatane er slike hendingar krevjande. Dei må balansere mellom å sikre rask hjelp og å førebyggje nye ulykker i krevjande terreng. Sjølv om norsk redningsteneste har høg kompetanse, set slike ulykker fokus på behovet for god opplæring og utstyr.
– Vi må bli flinkare til å kommunisere risikoane og sørge for at folk veit korleis dei skal opptre i slike miljø, seier Øgreid.
Betydning for norske friluftsområde
Kolsås-ulukka minner oss om at naturen ikkje alltid er forutsigbar, sjølv i område folk ofte besøker. Det skaper eit behov for meir systematisk overvaking av klatreområda, særleg der det samlar seg mykje folk.
Kommunar og friluftsorganisasjonar må vurdere tiltak for å informere og sikre brukarar, utan å gjere områda mindre tilgjengelege. Det kan handle om betre skilting, oppdatert informasjon om terrengforhold og å gjere folk meir merksame på årstidsprega risiko.
På nasjonalt nivå kan det også vere aktuelt å sjå på regelverk og ansvarsfordeling for klatrefelt. Klatreforbundet og lokale klubbar er viktige aktørar, men det er òg offentlig sektor som må bidra til eit trygt og tilgjengeleg friluftsliv.
Med fleire som søker naturen for aktivitet og rekreasjon, vil slike spørsmål bli stadig meir aktuelle. Korleis kan ein balansere tryggleik, tilgjenge og naturvern i ein og same pakke? Kolsås-ulukka kan bli ein viktig påminnar om dette.
Related Articles
Politiet held fram med etterforskinga for å avklare alle detaljar rundt ulykka på Kolsås. Samtidig jobbar klatreforbundet og lokale aktørar med å styrke tryggleiken i klatreområda, i håp om å unngå at liknande hendingar skjer igjen.
Denne artikkelen er laget med hjelp av AI.
